Andere artikelen

A. Inleiding

A.1 Doelgroep en doelstelling

A.2 Samenstelling en werkwijze werkgroep

A.3 werkwijze werkgroep

A.4 Opbouw, producten en implementatie van de richtlijn

A.5 Aspecifieke en specifieke lage rugpijn

A.6 Omvang van het probleem

A.7 Aanvang, beloop en prognose

A.5 Aspecifieke en specifieke lage rugpijn

Lage rugpijn kan, op basis van de oorzaak, worden ingedeeld in aspecifieke en specifieke lage rugpijn, waaronder het lumbosacraal radiculair syndroom.

Aspecifieke lage rugpijn is rugpijn die zich bevindt tussen de onderste ribben en bilplooien (eventueel met uitstraling in het been) waarvoor geen specifieke lichamelijke oorzaak op valide wijze kan worden aangetoond.3

Specifieke lage rugpijn is lage rugpijn met een specifieke lichamelijke oorzaak die met aanvullende diagnostiek dient te worden vastgesteld. Deze aanvullende diagnostiek valt buiten het domein van de fysiotherapie en manuele therapie. Het lumbosacraal radiculair syndroom is een vorm van specifieke lage rugpijn waarbij sprake is van radiculaire pijn in 1 been, die al dan niet gepaard gaat met neurologische uitvalsverschijnselen.3

De KNGF-richtlijn heeft betrekking op patiënten met aspecifieke lage rugpijn. Wanneer er in de richtlijn gesproken wordt over lage rugpijn, wordt hiermee aspecifieke lage rugpijn bedoeld, tenzij anders vermeld.

Rode vlaggen

Rode vlaggen zijn tekenen of signalen die alleen, of in combinatie, duiden op een mogelijk ernstige, specifieke oorzaak van de lage rugpijn. De ernstige onderliggende pathologie waar deze vlaggen op duiden, zijn aandoeningen als (osteoporotische) wervelfracturen, maligniteiten, spondylitis ankylopoetica, ernstige vormen van kanaalstenose, of ernstige vormen van spondylolisthesis.

Als sprake is van een of meerdere rode vlaggen, wordt de patiënt geadviseerd contact op te nemen met de verwijzer of huisarts voor verdere diagnostiek. Fysiotherapie en/of manuele therapie is dan niet geïndiceerd.

Over de volgende ‘rode vlaggen’ bestaat consensus in de literatuur:12

  • Begin van lage rugpijn na het 50e levensjaar, continue pijn onafhankelijk van houding of beweging, nachtelijke pijn, algehele malaise, maligniteit in de voorgeschiedenis, onverklaard gewichtsverlies, verhoogde bloedbezinkingssnelheid (BSE) -› maligniteit?
  • Recente fractuur (minder dan 2 jaar geleden) de wervelfractuur, leeftijd boven de 60 jaar, laag lichaamsgewicht (minder dan 60 kg/ BMI minder dan 20 kg/m2), ouder met heupfractuur, langdurig corticosteroïdengebruik, lokae klop-, druk- en asdrukpijn van de wervelkolom, opvallende lengtevermindering, versterkte thoracale kyfose -› osteoporotische wervelfractuur?
  • Begin van lage rugpijn voor het 20e levensjaar, man, iridocyclitis, onverklaarde perifere artritis of inflammatoire darmaandoening in voorgeschiedenis, vooral nachtelijke pijn, ochtendstijfheid > 1 uur, minder pijn bij liggen/bewegen/oefenen, goede reactie op NSAID’s, verhoogde BSE -› spondylitis ankylopoetica?
  • Ernstige lage rugpijn aansluitend aan een trauma -› wervelfractuur?
  • Begin van lage rugpijn voor het 20e levensjaar, palpabel trapje in het verloop van de processi spinosi ter hoogte van L4-L5 -› ernstige vorm van spondylolisthesis?

De evidentie ter ondersteuning van de toepassing van deze rode vlaggen in de eerstelijns zorg laat echter nog te wensen over. Uit een systematische review van Henschke et al. naar de diagnostische waarde van rode vlaggen voor het identificeren van wervelfracturen bleek dat leeftijd > 50 jaar, vrouwelijk geslacht, een groot trauma, pijngevoeligheid en een ‘distracting painful injury’ geassocieerd waren met een grotere kans op een wervelfractuur, hoewel de methodologische kwaliteit van de geïncludeerde studies niet vaststond.13 Het is belangrijk de rode vlaggen in onderlinge samenhang en in samenhang met andere klinische gegevens te beoordelen om de kans op een fout-positieve diagnose te verkleinen. Daar staat tegenover dat het missen van een ernstige aandoening grote gevolgen kan hebben. De fysiotherapeut/manueel therapeut dient dan ook op de hoogte te zijn van alle rode vlaggen. Om deze reden zijn in deze richtlijn dezelfde rode vlaggen opgenomen als in de multidisciplinaire Ketenzorgrichtlijn aspecifieke lage rugklachten.12

Aantal keren bekeken: : 39423