Andere artikelen

B. Diagnostisch proces

B.1 Aanmelding

B.2 Verwijzing

B.3 Anamnese

B.4 ‘Rode vlaggen’

B.5 Lichamelijk onderzoek

B.6 Meetinstrumenten

B.6.1 Aanbevolen meetinstrumenten

B.6.2 Optionele meetinstrumenten

B.7 Analyse

B.8 Behandelplan

B.6.1 Aanbevolen meetinstrumenten

De aanbevolen meetinstrumenten zijn opgenomen in figuur 3.

Figuur 3 Overzicht van de aanbevolen meetinstrumenten.

 Reumatoide VT fig3

Activiteiten en participatie

Health Assessment Questionnaire (HAQ) 

De HAQ is een door de patiënt in te vullen vragenlijst, die moeilijkheden bij het uitvoeren van activiteiten in het dagelijks leven meet. De patiënt dient in te vullen of de genoemde activiteiten zelfstandig kunnen worden uitgevoerd en hoeveel moeite daarbij wordt ondervonden. Alle vragen hebben betrekking op de afgelopen week. De vragenlijst bestaat uit acht dimensies:

  1. aankleden en verzorging,
  2. opstaan,
  3. eten,
  4. lopen,
  5. hygiëne,
  6. reiken,
  7. grijpkracht en
  8. activiteiten.

De fysiotherapeut hoeft niet de gehele vragenlijst door elke patiënt te laten invullen. Er kan ook gekozen worden om een van de dimensies uit te lichten. Als de patiënt bijvoorbeeld aangeeft handklachten te hebben, kan de fysiotherapeut ervoor kiezen om alleen de dimensies ‘reiken’ en ‘grijpkracht’ te laten invullen. In totaal worden 20 vragen gesteld. Per item zijn er 4 antwoordcategorieën. De score 0 = ‘zonder moeite’ en de score 3 betekent ‘onmogelijk’. Toegevoegd worden nog 2 vragen over gebruik van hulpmiddelen en/of hulp van andere personen. Indien hulpmiddelen noodzakelijk zijn of hulp nodig is bij bepaalde activiteiten worden de scores van de desbetreffende dimensies verhoogd naar 2. De hoogste scores van elk van de 8 dimensies worden opgeteld. Het totaal wordt gedeeld door 8. Dit levert een totaalscore op tussen 0 en 3.

De HAQ is betrouwbaar en valide gebleken bij groepen patiënten` met RA.42 Een verschil van 0,22 op de totaalscore is klinisch relevant.43 De HAQ wordt in de klinische praktijk gebruikt, echter de validiteit en betrouwbaarheid bij het meten van een individuele patiënt met RA is niet bekend. De HAQ is gratis verkrijgbaar via de site van de Nederlandse Vereniging voor Reumatologie (NVR)

Patiënt Specifieke Klachten (PSK)

Voor de inventarisatie en evaluatie van de mate van beperkingen in de voor de patiënt belangrijkste activiteiten (hulpvraag) kan de vragenlijst Patiënt Specifieke Klachten (PSK) worden gebruikt. De PSK is een meetinstrument om de functionele status van individuele patiënten te bepalen.

De PSK wordt afgenomen door de fysiotherapeut. De PSK selecteert de vijf meest problematische fysieke activiteiten waarin de patiënt graag vooruitgang wil zien. De activiteiten moeten voor de patiënt persoonlijk relevant zijn, regelmatig (wekelijks) uitgevoerd worden en niet te vermijden zijn. Op een volgend meetmoment moet de patiënt de activiteit wederom uitgevoerd hebben, zodat vervolgmeting kan plaatsvinden. Voor drie activiteiten geeft de patiënt op een 100 millimeter Visueel Analoge Schaal (VAS) aan hoeveel moeite de uitvoering van die activiteit de afgelopen week kostte. De score is de afstand in millimeters van nul (linkerzijde van de lijn) tot aan het door de patiënt geplaatste streepje. De totaalscore wordt bepaald door de 3 scores bij elkaar op te tellen. Aan het begin en aan het eind van de behandelperiode vult de patiënt in hoeveel moeite de uitvoer van deze 3 activiteiten de afgelopen week kostte.

Het gebruik van de PSK vereist geen specifieke training.44 Er zijn geen klinimetrische gegevens beschikbaar over de validiteit, betrouwbaarheid en responsiviteit van de PSK bij patiënten met RA. De PSK is verder toepasbaar in elke setting (zoals een eerstelijns praktijk, ziekenhuis of revalidatiecentrum).

Pijn en ochtendstijfheid

Visueel Analoge Schaal (VAS)-pijn en VAS-ochtendstijfheid

De VAS-pijn is een horizontale lijn van 100 millimeter zonder schaalverdeling met aan het linker uiteinde ‘geen pijn’ en aan het rechter uiteinde ‘maximale (ondraaglijke) pijn’. Op de lijn geeft de patiënt zelf door middel van een verticaal streepje de mate van pijn aan die de afgelopen week ervaren is. De score is de afstand in millimeters van nul (linkerzijde van de lijn) tot aan het door de patiënt geplaatste streepje. De VAS-ochtendstijfheid is ook een horizontale lijn van 100 millimeter zonder schaalverdeling met aan het linker uiteinde ‘geen ochtendstijfheid’ en aan het rechter uiteinde ‘maximale ochtendstijfheid’. Op de lijn geeft de patiënt zelf door middel van een streepje de mate van ochtendstijfheid aan die de afgelopen week ervaren is. De score is de afstand in millimeters van nul (linkerzijde van de lijn) tot aan het door de patiënt geplaatste streepje. De VAS wordt door de meeste patiënten uit diverse culturele groepen gemakkelijk begrepen en is bruikbaar voor frequent en herhaaldelijk gebruik.

Beide VAS-schalen hebben een goede validiteit en betrouwbaarheid bij individuele patiënten met RA. Een verschil van 13 millimeter op de totaalscore is klinisch relevant.41 

Spierkracht, aeroob vermogen en gewrichtsmobiliteit

Handheld dynamometer

Een handheld dynamometer heeft tot doel de spierkracht objectief te meten en te evalueren. Het instrument is geschikt voor het meten van de spierkracht (van vrijwel alle klinisch relevante spieren).
Uit onderzoek blijkt dat de handheld dynamometer valide en betrouwbaarheid is bij patiënten met RA;41onbekend is of dit ook geldt voor het meten van individuele patiënten met RA. Er zijn geen gegevens beschikbaar over de responsiviteit van de handheld dynamometer bij patiënten met RA. In de praktijk kan pijn een beperkende factor zijn bij het meten van de spierkracht bij patiënten met RA. Dit geldt met name voor dynamische spierkrachtmetingen.

6-minuten wandeltest

Voor objectieve meting en evaluatie van het aeroob vermogen is de 6-minuten wandeltest beschikbaar. De patiënt loopt 6 minuten lang op een zelfgekozen snelheid en probeert een zo groot mogelijke afstand af te leggen, zonder te rennen. De behaalde loopafstand is de totaal afgelegde afstand gemeten aan het einde van de 6 minuten.
Er zijn geen klinimetrische gegevens beschikbaar over de validiteit, betrouwbaarheid en responsiviteit van de 6-minuten wandeltest bij patiënten met RA.

Indien een wandeltest niet mogelijk is (bijvoorbeeld door ernstige voetklachten of ontbrekende faciliteiten) kan het aeroob vermogen gemeten worden door middel van een fietstest, bijvoorbeeld een test volgens de principes van Ästrand. De Ästrand fietstest is valide en betrouwbaar.45 Er zijn geen klinimetrische gegevens beschikbaar over de validiteit, betrouwbaarheid en responsiviteit van de Ästrand fietstest bij patiënten met RA.

Borgschaal (RPE)

Om in kaart te brengen hoe de belasting (ook wel ratings of perceived exertion; RPE) tijdens de Ästrand fietstest of de 6-minuten looptest wordt ervaren door de patiënt kan men de Borgschaal toepassen.46 De Borgschaal is een subjectieve belastingsschaal, waarmee de mate van de ervaren inspanning, de belastingsgraad en vermoeidheid door de patiënt wordt aangegeven op een schaal van 6 tot 20.

De Borgschaal is een valide meetinstrument voor het vaststellen van inspanningsintensiteit, met goede correlaties met fysiologische criteria.47 Er zijn geen klinimetrische gegevens beschikbaar over de validiteit, betrouwbaarheid en responsiviteit van de Borgschaal bij patiënten met RA.

Mobiliteit van de gewrichten

Voor objectieve meting en evaluatie van de mobiliteit van de gewrichten is de Escola Paulista de Medicina (EPM)-ROM schaal bruikbaar. De mobiliteit van verschillende gewrichten (elleboog, pols, duim, vingers, heup, knie en enkel) wordt gemeten met een goniometer. In totaal worden er 10 metingen gedaan. Elke score varieert van 0 (‘gehele beweging mogelijk’) tot 3 (‘ernstige stoornis’). De totaalscore varieert van 0 tot 30 punten per lichaamshelft.

De EPM-ROM is een valide, betrouwbaar en responsief meetinstrument bij patiënten met RA, maar onbekend is of de meting valide, betrouwbaar en responsief is bij individuele patiënten met RA.48

Aantal keren bekeken: : 25938